Nedir?
Mahkeme kararı verildiğinde hemen kesinleşmez. Kanun yollarına başvurma süresi geçmeli veya başvurular sonuçlanmalıdır. Karar kesinleştiğinde bunun resmen belgelenmesi gerekir. HMK m.302/4’e göre hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılır; bu yazıya tarih ve mahkeme mührü konur ve başkan veya hâkim tarafından imzalanır. Uygulamada bu kayda kesinleşme şerhi veya kesinleşme kaydı denir.
Ne işe yarar?
Kesinleşme şerhi, hükmün artık kanun yoluyla değiştirilemeyeceğini gösterir. Bu nedenle kararın tescile, sicile veya diğer kurumlara sunulması gerektiğinde çoğunlukla kesinleşme şerhli ilam istenir. Örneğin evlilik birliğinin sona ermesine, tapu kaydının düzeltilmesine veya başka bir kurum işlemine ilişkin kararlarda kesinleştiğini gösteren kayıt aranabilir.
Kim, ne zaman yapar?
Kanun yollarından geçmek suretiyle kesinleşen kararlarda kesinleşme kaydı ile kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimler de ilk derece mahkemesince yapılır (HMK m.302/5). Taraflar, harcının ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilirler; bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel değildir (HMK m.302/1-2).
Kesin hükümden farkı
Kesinleşme şerhi bir kayıt ve belgelendirme işlemidir. Kesin hüküm ise kesinleşmiş bir hükmün, aynı taraflar, aynı dava sebebi ve aynı talep sonucu bakımından yeniden dava konusu yapılmasını engelleyen hukuki etkisidir (HMK m.303).
Örnek
Bir boşanma davasında ilk derece mahkemesinin kararı tebliğ edilmiş ve kanun yolu süresi içinde başvuru yapılmamıştır. Süre dolduktan sonra taraf, mahkemeye başvurarak kararın kesinleştiğine dair şerh yazılmasını ister; kesinleşme şerhli ilamla nüfus müdürlüğü gibi kurumlarda işlem yapılabilir.
Dikkat edilecek noktalar
- Kesinleşme tarihi; kanun yoluna başvuru süresinin sonu veya kanun yolu incelemesinin sonuçlanma tarihi gibi dosyanın akışına bağlıdır.
- Hangi kurumun hangi belgeyi isteyeceği kurum mevzuatına göre değişir.