Nedir?
Mülkiyet, malike dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkisi verir (TMK m.683/1). Başkasının bu hakka haksız biçimde müdahale etmesi hâlinde malik, müdahalenin durdurulmasını mahkemeden isteyebilir. Bu dava, hukuk dilinde men-i müdahale veya el atmanın önlenmesi davası olarak anılır.
Kanuni dayanak
TMK m.683/2’ye göre malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir. Maddede iki ayrı dava yolu sayılır: malın geri alınması için istihkak, elde tutma dışındaki haksız müdahalelerin durdurulması için el atmanın önlenmesi.
Hangi durumlarda açılır?
- Komşunun veya başkasının, taşınmazın sınırını aşarak izinsiz yapı yapması,
- Taşınmaza izinsiz geçiş, depolama veya işgal,
- Malikin taşınmazını kullanmasını engelleyen başka haksız müdahaleler.
Mahkeme müdahalenin haksız olduğunu tespit ederse, müdahalenin sona erdirilmesine karar verir. Müdahale nedeniyle uğranılan kaybın tazmini ayrıca ecrimisil veya tazminat davasıyla istenebilir.
Örnek
Bir taşınmaz maliki, komşusunun inşa ettiği duvarın kendi arsasının bir bölümüne taştığını fark eder. Malik, komşuya karşı el atmanın önlenmesi davası açarak taşkın kısmın kaldırılmasını isteyebilir. Mahkeme, bilirkişi ve keşif yoluyla sınırı belirleyerek karar verir.
Dikkat edilecek noktalar
- Davada hakkın sahibi olunduğunun (tapu kaydı gibi) ve müdahalenin varlığının ispatı gerekir.
- Zilyetliğin korunmasına yönelik davalar ile mülkiyete dayanan dava birbirinden ayrılır; bu ayrım için zilyetlik maddesine bakılabilir.
- Dava açmadan önce hukuki durumun değerlendirilmesi ve gerekirse ihtiyati tedbir imkânlarının araştırılması yararlı olabilir.